Indywidualizacja pracy w przedszkolu

Z roku na rok w przedszkolach pojawia się coraz więcej dzieci z różnymi trudnościami w rozwoju. Taka sytuacja powoduje konieczność nie tylko pogłębienia umiejętności diagnostycznych, lecz także doskonalenia kompetencji w zakresie organizacji i indywidualizacji zajęć w grupie tak, by możliwe było wspieranie rozwoju każdego dziecka. Nie sprawdzają się już metody pracy „jednym frontem”.
Zadaniem nauczyciela jest rozpoznawanie potencjalnych możliwości i indywidualnych potrzeb dziecka oraz taka organizacja zajęć, aby te potrzeby zostały zaspokojone. Diagnoza wstępna, dokonywana na podstawie obserwacji, analizy wytworów oraz wywiadu z rodzicami, jest niezbędna, aby poznać mocne strony dziecka oraz obszary wymagające wsparcia. Jest także podstawą do podjęcia natychmiastowych, odpowiednio ukierunkowanych, zindywidualizowanych oddziaływań w zakresie nauczania i wychowania. Tylko ustrukturalizowane działania nauczyciela, we współpracy z rodzicami, czasami również z odpowiednimi specjalistami, mogą korygować już istniejące zaburzenia rozwojowe u dzieci, a także zapobiegać wielu wtórnym problemom.

Nauczyciel ma ogromny wpływ na rozwój dziecka - to on kształtuje środowisko edukacyjno-wychowawcze, w którym, oprócz domu, najdłużej przebywa dziecko. Systematyczne zajęcia prowadzone przez specjalistę pozwalają na głęboką pracę terapeutyczną, jednak jej efekty muszą być utrwalone dzięki codziennej pracy nauczycielki/nauczyciela, w czasie wszystkich zajęć w przedszkolu. To na niej/nim spoczywa największa odpowiedzialność za taką organizację zajęć, aby miały one charakter jak najbardziej zindywidualizowany i dzięki temu odpowiadały na potrzeby każdego z dzieci. Jest to zadanie, które może budzić niepokój, gdyż istnieje duża niepewność jak sobie w tej sytuacji poradzić.

W każdej grupie przedszkolnej, nawet jednorodnej wiekowo, są dzieci o zróżnicowanym profilu rozwoju. Oprócz obserwowanych czy zdiagnozowanych trudności lub zaburzeń rozwojowych, dzieci rozwijające się zgodnie z normą wiekową również różnią się np. tempem pracy, koncentracją uwagi, sprawnością motoryczną, poziomem kompetencji językowych i... zabrakłoby miejsca, aby wypisać wszystkie odmienności. Każde z dzieci wymaga od nas szczególnej uwagi. Jak to zrobić? Może pojawić się wiele wątpliwości i pytań, np.: Jak mam zorganizować zajęcia, aby były interesujące i rozwijające dla każdego dziecka – i tego bardziej zdolnego i tego z mniejszymi możliwościami ? Jak wspierać rozwój indywidualny, gdy w grupie mam 25 dzieci?

Indywidualizacja zajęć to pewnego rodzaju sztuka. Punktem wyjścia jest nasz sposób myślenia o dziecku, nauczaniu i roli nauczyciela. Aby łatwiej nam się pracowało z dziećmi na różnych poziomach rozwoju powinniśmy uwolnić się od „widma” realizacji programu. Wybrany program powinien stać się jedynie pomocą w realizacji zajęć, które pozwolą na urzeczywistnienie celów rozwoju każdego dziecka, we współbrzmieniu z celami nauczyciela.

Rolą nauczyciela jest stwarzanie takich sytuacji dydaktycznych, które pozwolą każdemu z dzieci na indywidualny rozwój, a jemu samemu na realizację treści programowych i zaleceń MEN oraz osiąganie satysfakcji zawodowej. Aby sprostać takim oczekiwaniom możemy stosować różne metody i formy pracy, które pozwolą dzieciom w aktywny sposób budować własną wiedzę i umiejętności. Warto nauczyć się budować scenariusze zajęć, aby było w nich miejsce na indywidualizację.


Katarzyna Szczepkowska-Szczęśniak

Doświadczony pedagog i terapeuta. Długoletni dyrektor przedszkola integracyjnego, wicedyrektor Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli, później Ośrodka Rozwoju Edukacji, obecnie nauczyciel konsultant Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli. Lider zmian MEN w zakresie podniesienia efektywności kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wykładowca akademicki, współpracujący z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz oświaty. Prowadzi szkolenia i wykłady adresowane zarówno do kadry pedagogicznej, jak i zarządzające. Autorka licznych publikacji z zakresu wychowania, organizacji pracy w grupie mieszanej wiekowo i integracyjnej.

Żródło: http://www.eksperciwoswiacie.pl
Przedszkolowo.pl logo